Is mijn hond te dik? De ribbentest en conditiescore uitgelegd
Waarom alleen wegen niet genoeg is
Een getal op de weegschaal vertelt niet of een hond te dik, te dun of precies goed is. Een labrador van 30 kilo kan in topconditie zijn, terwijl een andere labrador met hetzelfde gewicht duidelijk te zwaar is. Lengte, lichaamsbouw, spiermassa, leeftijd en geslacht maken allemaal verschil.
Daarom kijken dierenartsen naast het gewicht naar de Body Condition Score (BCS). Die beoordeelt hoeveel lichaamsvet je hond heeft, aan de hand van het vet over de ribben, de taille, de buiklijn en vetophopingen op plekken zoals de onderrug en de staartbasis.
De weegschaal blijft wel handig, maar dan vooral om veranderingen over tijd te volgen.
De ribbentest: zo beoordeel je je hond thuis
Laat je hond ontspannen staan, op een moment dat hij rustig is. Gebruik niet alleen je ogen: zeker bij een dikke of lange vacht zegt voelen vaak meer dan kijken.
Stap 1: voel de ribben
Leg je handen rustig aan beide kanten van de borstkas en strijk met je vingertoppen langs de ribben. Bij een ideale lichaamsconditie voel je de ribben gemakkelijk, zonder hard te hoeven drukken. Ze steken niet scherp uit en er zit een dunne vetlaag overheen.
Een handige geheugensteun is je eigen hand. Voel met de vingers van je andere hand over de rug van je hand: zo voelen ribben bij een ideale conditie. Lijken de ribben meer op de knokkels van een gebalde vuist, dan is je hond mogelijk te mager. Voelen ze eerder als de zachte binnenkant van je handpalm, dan zit er waarschijnlijk te veel vet overheen. Dit is een hulpmiddel om het verschil te leren voelen, geen officiële test.
Stap 2: kijk van boven naar de taille
Ga boven je hond staan en kijk naar de vorm van zijn lichaam. Bij een ideale conditie zie je achter de ribben een duidelijke taille.
Loopt het lichaam vrijwel recht door van borstkas naar heupen, of wordt het daar juist breder, dan wijst dat op overtollig vet. Een heel smalle taille met duidelijk zichtbare wervels of heupbeenderen past juist bij een hond die te mager is.
Stap 3: kijk van opzij naar de buiklijn
Bekijk je hond nu van opzij. Bij een passende conditie loopt de buik achter de borstkas omhoog richting de achterpoten. Dat heet de opgetrokken buiklijn (in het Engels: abdominal tuck).
Is die lijn nog maar licht zichtbaar, dan zit je hond mogelijk iets boven ideaal. Ontbreekt de lijn helemaal of hangt de buik juist naar beneden, dan past dat bij duidelijk overgewicht.
Van drie checks naar een score
De Body Condition Score is een gestandaardiseerde manier om de hoeveelheid lichaamsvet te beoordelen. De meest gebruikte schaal loopt van 1 tot 9. In de tabel zie je per score wat je voelt en ziet bij de drie stappen:
Zo bepaal je de score van jouw hond
Begin bij de ribben. Wat je voelt bepaalt in welke rij je ongeveer uitkomt. Voel je de ribben gemakkelijk onder een dunne laag, dan zit je in de buurt van 4 of 5. Moet je echt drukken, dan kom je eerder uit op 7.
Gebruik taille en buiklijn om te bevestigen. Zeggen ze hetzelfde als de ribben, dan heb je je score. Twijfel je tussen twee scores, dan geven taille en buiklijn de doorslag. Voel je de ribben nog redelijk, maar is de taille van boven nauwelijks te zien? Dan zit je hond eerder op 6 dan op 5.
Verfijn binnen de groep. Bij een 4 voel je de ribben heel gemakkelijk en valt de taille echt op. Bij een 5 zit er net iets meer bedekking en is de taille zichtbaar, maar minder uitgesproken. Aan de magere kant geldt: bij een 3 zijn de ribben voelbaar en soms zichtbaar en zie je de bovenkant van de wervels. Bij een 2 zijn ribben, wervels en heupbeenderen duidelijk te zien. Bij een 1 is dat al van een afstand zichtbaar en is er ook spierverlies.
Een voorbeeld. Je voelt de ribben pas als je stevig drukt, van boven loopt de rug recht door en van opzij zie je nog maar een klein beetje opgetrokken buik. Dat past bij BCS 7.
Kom je niet goed uit tussen twee scores, of schat je je hond lager dan 4 of hoger dan 6 in? Laat de dierenarts dan meekijken bij het volgende bezoek. Een tweede paar handen helpt, zeker in het begin.
Houd ook rekening met het ras. Windhonden zijn van nature slank en hebben een sterk opgetrokken buiklijn, terwijl de taille bij compacte of zwaar gebouwde rassen minder opvalt. Beoordeel ribben, taille en buiklijn daarom altijd samen.
Hoeveel overgewicht betekent een BCS van 6 of 7?
De Amerikaanse dierenartsenorganisatie AAHA gebruikt een praktische vuistregel: iedere score boven de 5 staat voor ongeveer 10% overgewicht.
Je kunt ook terugrekenen. Weegt je hond 24 kilo bij een BCS van 7, dan ligt zijn ideale gewicht waarschijnlijk rond de 20 kilo. Zie dit wel als schatting en niet als exacte berekening. Het echte streefgewicht hangt ook af van lichaamsbouw, spiermassa, leeftijd en gezondheid.
Let op: er bestaat ook een 5-puntsschaal
Niet iedere dierenarts gebruikt dezelfde schaal. Op de 9-puntsschaal is 5 ideaal, maar op de 5-puntsschaal is 3 ideaal en betekent 5 juist ernstig overgewicht. Staat er in het dossier alleen “BCS 5”? Vraag dan altijd welke schaal is gebruikt.
Conditiescore is niet hetzelfde als spiermassa
De BCS zegt vooral iets over lichaamsvet. Een hond kan tegelijk te veel vet en te weinig spieren hebben. Dat zie je bijvoorbeeld bij oudere of chronisch zieke honden: de buik is nog rond, terwijl de spieren langs rug, schouders en heupen afnemen. Daarom bestaat naast de BCS ook een Muscle Condition Score (MCS).
Heb je een senior? Voel dan niet alleen de ribben, maar let ook op de spieren rond de ruggengraat, de schouderbladen, de schedel en het bekken. Worden botten daar scherper voelbaar terwijl je hond niet echt slanker oogt, dan kan dat op spierverlies wijzen. Dat vraagt een andere aanpak dan simpelweg minder voeren, dus bespreek het met je dierenarts.
Waarom is een gezond gewicht belangrijk?
Overgewicht betekent dat het lichaam de hele dag extra massa moet dragen. Dat belast de gewrichten en de mobiliteit en heeft invloed op de algemene gezondheid.
Een bekend langlopend onderzoek bij labradors liet zien dat honden die wat minder energie kregen dan hun nestgenoten bijna twee jaar langer leefden en pas later tekenen van chronische aandoeningen ontwikkelden. De les daaruit is niet dat je iedere hond zo weinig mogelijk moet voeren. De les is: houd je hond in een passende conditie en voorkom dat overgewicht er structureel insluipt.
Mijn hond is te zwaar. Wat nu?
Ga niet na één ribbentest meteen drastisch minder voeren. Begin met overzicht. Houd een paar dagen bij wat je hond echt binnenkrijgt: de brokken (liefst gewogen in plaats van geschept), snacks, kauwproducten, tafelrestjes, trainingsbeloningen en wat andere gezinsleden hem toestoppen. Juist die extraatjes worden vaak onderschat. Met dat overzicht kun je de totale hoeveelheid gericht aanpassen.
Moet ik gewoon minder brokken geven?
Soms wel, maar niet onbeperkt. Een volledig hondenvoer is zo samengesteld dat je hond bij de aanbevolen hoeveelheid ook alle essentiële voedingsstoffen binnenkrijgt. Cavom bevat daarvan ruim voldoende, dus een beetje minderen is meestal geen probleem. Kom je met de portie meer dan 40% onder de laagste aanbevolen hoeveelheid uit, dan is een voer voor gewichtsbeheersing verstandiger. Cavom Compleet Light is speciaal samengesteld voor honden die moeten afvallen: je hond krijgt minder energie binnen, maar wel een volwaardige maaltijd.
Gaat het om duidelijk of ernstig overgewicht (BCS 7 of hoger)? Laat dan een dierenarts of voedingsdeskundige helpen met het streefgewicht en de energiebehoefte.
Hoe snel mag een hond afvallen?
Rustig en gecontroleerd. In afvalprogramma’s van dierenartsen wordt vaak rond 1 tot 2% van het lichaamsgewicht per week aangehouden. Voor een hond van 24 kilo is dat ongeveer 250 tot 500 gram per week. Het passende tempo verschilt wel per hond en hangt af van de mate van overgewicht, leeftijd, gezondheid, spiermassa en activiteit.
Het doel is niet dat het getal op de weegschaal zo snel mogelijk daalt. Het doel is minder vet, terwijl je hond gezond blijft en zijn spieren behoudt.
Hoe volg je het afvallen?
Kijk naar meerdere dingen tegelijk. Weeg je hond regelmatig onder vergelijkbare omstandigheden. Herhaal de ribbentest en noteer de score. Let vooral bij senioren op de spieren. En kijk hoe hij beweegt, hoeveel uithoudingsvermogen hij heeft en hoe hij zich voelt. Een foto van boven en van opzij, steeds op dezelfde plek, maakt veranderingen over langere tijd goed zichtbaar.
Mijn hond is te mager. Wat nu?
Een lage conditiescore los je niet altijd op door simpelweg meer voer te geven. Kijk eerst naar de mogelijke oorzaak. Een zeer actieve hond kan meer energie verbruiken dan hij binnenkrijgt, en dan helpt een grotere portie of een energierijker voer. Maar afvallen kan ook samenhangen met ziekte, maag-darmproblemen, gebitsklachten of spierverlies.
Valt je hond af zonder dat hij actiever is geworden? Laat hem dan onderzoeken door je dierenarts.
Wanneer let je extra goed op de conditie?
Op sommige momenten verandert de energiebehoefte of de lichaamssamenstelling van je hond. Denk aan de groei van een pup, castratie of sterilisatie, een verandering in activiteit, herstel na ziekte of een operatie, het ouder worden, dracht en zogen, periodes met veel sport of werk en natuurlijk een afvalprogramma. Gebruik de BCS dan als extra hulpmiddel naast het gewicht en de algemene gezondheid.
Hoe vaak doe je de ribbentest?
Je hoeft je hond niet elke dag te beoordelen. Voor de meeste gezonde volwassen honden is één keer per maand een goed ritme. Zo zie je geleidelijke veranderingen eerder dan op de weegschaal. Tijdens de groei, het afvallen of herstel kan vaker controleren zinvol zijn. Het belangrijkste is dat je het steeds op dezelfde manier doet, zodat je de uitkomsten kunt vergelijken.
Het spiekbriefje
Veelgestelde vragen over voeding voor werkhonden
Cavom is een voeding met grotendeels ontsloten, lichtverteerbare granen. Met een goede kwaliteit dierlijke- en plantaardige eiwitten voor een optimaal aminozuurpatroon. Met uiteraard eersteklas vet en plantaardige oliën. Een goede balans tussen vet en oliën zorgt voor een prima verhouding omega 3 en omega 6 vetzuren.
Cavom brengt en houdt uw hond in topconditie. Cavom bevat alle voedingsstoffen in de juiste verhouding. Het bijvoeren van vitaminen is daarom niet nodig. Cavom bevat puur vlees en is vrij van onnodige schadelijke kleur, reuk en smaakstoffen.
Er is bewust gekozen voor geperste brokken in de meest zuivere vorm. (zonder toevoeging van stoom tijdens het persen) Door de samenstelling van grondstoffen, toegevoegde vloeistoffen, toegevoegde zelf ontwikkelde vitamine- en mineralenmix, tot voorbereiding en het persen uit het homogene mengsel komt men tot een kwalitatief hoogwaardig voer. Er wordt gestreefd naar een harde, slijtvaste korrel die qua structuur open en enigszins poreus is, waardoor de geur van de natuurlijke bestanddelen beter vrij komt. Hierdoor is de brok uiterst smakelijk.
Geperste brokken belasten de maag minder en bovendien is de vertering van de brokken beter doordat de brokken veel sneller in de maag oplossen.
Tijdens het fabriceren wordt er minder energie verbruikt en is daardoor minder belastend voor het milieu.
Grondstoffen behouden hun waarde omdat tijdens het persproces de brokken ruim onder de 100 °C blijven. Vitaminen, mineralen en overige ingrediënten blijven hierdoor volledig intact.